03/07/2023
CÁI GIÁ THỰC SỰ
Nguồn: Jon Jandai - Life is easy
(Bài khá dài nhưng rất ý nghĩa, xin phép tác giả được chia sẻ lại trên tường.)
Khi chúng ta mua thực phẩm trong siêu thị, chúng ta luôn chọn cái rẻ nhất. Chúng ta luôn tìm kiếm bất cứ thứ gì rẻ. Nhưng khi chúng ta mua đồ chơi, chúng ta thích mua thứ đắt tiền nhất. Chúng ta mua điện thoại, ô tô sang trọng, hay bất kỳ món đồ chơi nào khác, chúng tốn rất nhiều tiền. Một số loại điện thoại di động có thể có giá hơn một ngàn đô la, một số xe hơi rất đắt tiền. Chúng ta có cảm giác tốt khi mua đồ chơi đắt tiền, nhưng chúng ta cảm thấy tồi tệ khi mua thực phẩm đắt tiền, ngay cả khi đó là loại thức ăn tốt cho sức khoẻ chúng ta, tốt cho môi trường, tốt cho mọi thứ.
Chuyện gì đã xảy ra đằng sau thức ăn rẻ tiền? Bởi vì mọi thứ đều có cái giá thực sự của nó. Các giá thực sự của thực phẩm là gì? Chúng ta không bao giờ nghĩ về nó nhiều, chúng ta bỏ qua việc nghĩ về cái giá thực sự của thực phẩm.
Thỉnh thoảng khi chúng ta mua hamburger, nó có thể có giá chỉ 2,3 hay 4 đô la. Chúng ta nghĩ rằng nó rẻ, thật tốt khi chúng ta mua được 1 cái hamburger lớn và rất rẻ. Nhưng những gì đằng sau cái giá rẻ đó, chúng ta không bao giờ nghĩ tới. Chúng ta chỉ muốn một cái gì đó rẻ tiền để ăn.
Thật là buồn!
Khi chúng ta suy nghĩ sâu sắc hơn về cái giá thực sự của thực phẩm là gì, ta sẽ thấy tất cả các thực phẩm mà chúng ta ăn bây giờ khá đắt. Cái giá thực sự của nó, rất đắt.
Nhưng tại sao chúng ta có thể mua nó với giá rẻ như vậy?
Đó là vì chúng ta đã làm cho hệ thống trở nên phức tạp, nên chúng ta có thể che giấu được cái giá thực sự của nó ở nơi xa mà thực phẩm được bán. Là người mua chúng ta không biết, chúng ta không nhìn thấy, nên chúng ta cảm thấy tốt về điều đó.
Khi chúng ta mua 1 cái hamburger giá 3 hay 4 đô la, hãy tưởng tượng xem nông dân nhận được bao nhiêu tiền từ đó, người trồng lúa mì nhận được bao nhiêu, người trồng rau nhận được bao nhiêu, người chăm sóc trang trại…sẽ được trả bao nhiêu tiền từ đó. Chúng ta đã không nghĩ về điều đó, nhưng chúng ta có cảm giác tốt vì chúng ta có thể mua nó với giá rẻ.
Mọi thứ đều có cái giá thực sự của nó. Nhưng ai là người gánh cái giá thực sự của thực phẩm.
Tôi nghĩ việc tìm hiểu kỹ toàn bộ quá trình làm ra thực phẩm là rất quan trọng. Nếu không làm điều đó, chúng ta đang tự lừa dối chính mình. Chúng ta đang ăn các loại thực phẩm mà quá trình làm ra nó gây ra rất nhiều vấn đề. Chúng ta ăn thức ăn rất rẻ. Nhưng đằng sau đó nông dân phải gánh các đánh đổi và cái giá thực sự của thực phẩm chúng ta ăn. Họ phải làm việc rất nhiều. Họ cần phải phun xịt rất nhiều hóa chất mới có thể trồng thật nhiều rau củ. Và để cho chúng lớn nhanh, họ cần sử dụng thuốc kích thích sinh trưởng. Mà bất cứ thứ gì phát triển nhanh, thì chúng không có khoẻ, chúng sẽ bị bệnh, và nông dân tiếp tục phải dùng hoá chất, dùng kháng sinh để cho chúng không chết. Vì vậy, thức ăn của chúng ta gánh nhiều chi phí hơn ở đó. Và hầu hết các chi phí này đều ở trên vai của nông dân.
Vì vậy, khi chúng ta nghĩ về chi phí của hoạt động sản xuất nông nghiệp, chúng ta chỉ nghĩ về chi phí có thể quy ra tiền gồm giá hạt giống, chi phí máy kéo, giá phân bón, giá của thuốc tăng trưởng, giá của thuốc diệt cỏ, giá của máy móc, giá của khí gas…đó là cái giá chính mà chúng ta có thể nghĩ tới. Nhưng chúng ta đã không nghĩ về cái giá không nhìn thấy. Cái giá không nhìn thấy là những người nông dân phải tiếp xúc trực tiếp với rất nhiều hoá chất khi làm việc, và khi họ bị bệnh thì họ không có bảo hiểm như những người làm việc cho các tổ chức, công ty. Những người này được công ty cung cấp cho họ bảo hiểm, nhưng nông dân thì không có bất kỳ bảo hiểm nào, họ cần phải tự mua.
Vì vậy khi họ bị bệnh, họ phải tự chăm sóc chính mình. Một số người bị ung thư vì họ phải tiếp xúc với hóa chất độc hại trong một thời gian dài. Một số người phải cắt chân, cắt tay của họ vì tiếp xúc nhiều với hóa chất. Và nếu bệnh chết thì không ai chăm sóc cho con cái, gia đình của họ.
Đó chính là cái giá không nhìn thấy của thực phẩm mà chúng ta đã không nghĩ tới.
Rồi chi phí môi trường.
Khi nông dân phải nuôi trồng các thứ với tốc độ nhanh và nhiều, họ sử dụng rất nhiều hóa chất độc hại, có nghĩa là họ hủy hoại đất, họ làm chết đất, họ làm ô nhiễm nước, họ giết chết sự đa dạng sinh học.
Cái giá phải trả là quá lớn đến nỗi bạn không thể ước tính được cái giá phải trả cụ thể. Cái giá là quá lớn. Với nông nghiệp quy mô công nghiệp, cái giá là ô nhiễm, là rất nhiều vấn đề cho môi trường, cho tất cả mọi thứ.
Vì vậy có rất nhiều chi phí không thấy được đằng sau thực phẩm mà chúng ta ăn, thực phẩm mà bây giờ chúng ta đang ăn giá rất rẻ. Khi chúng ta ăn thực phẩm như thế này thường xuyên, chúng ta cần phải biết rằng không có gì miễn phí trên trái đất này. Khi chúng ta tạo ra hệ thống phức tạp, chúng ta có cảm giác tốt khi mua thực phẩm giá rẻ để ăn, nhưng chúng ta vẫn phải trả cho cái giá thực sự của nó, điều đó có nghĩa là chúng ta sẽ bị bệnh, chúng ta có vấn đề về sức khỏe, có vấn đề về môi trường, chúng ta sẽ chịu rất nhiều sự bất công, tất cả mọi thứ đều có liên hệ với nhau.
Vì thế, khi chúng ta nhìn vào thực phẩm hữu cơ, chúng ta nghĩ nó quá đắt. Làm thế nào mà bạn có thể mua trứng giá hai đô la hoặc một đô la. Một quả trứng giá 1 dollar là quá đắt cho nhiều người. Hoặc, cà rốt hữu cơ cũng rất đắt, mọi thứ hữu cơ có vẻ như là quá đắt nhưng là vì chúng ta đang trả cho chi phí thực của nó, đó là lý do tại sao nó đắt hơn. Bởi vì người sản xuất thực phẩm hữu cơ cố gắng thoát ra khỏi hệ thống sản xuất hàng loạt. Đó là lý do không có gì mà họ có thể che giấu như thực phẩm thông thường. Thực phẩm canh tác thông thường có thể che giấu cái giá thực sự đằng sau một hệ thống phân phối phức tạp (mà người mua không biết người làm ra thực phẩm, không biết thực phẩm được làm ra như thế nào). Nhưng thực phẩm hữu cơ đến từ các nông trại nhỏ, họ không thể che giấu nó. Mà thực ra là họ không muốn che giấu nó, họ chia sẻ cởi mở về nó để ai cũng có thể hiểu về nó.
Nhưng chúng ta phàn nàn thực phẩm hữu cơ quá đắt.
Chúng ta có thể mua đồ chơi đắt tiền nhưng chúng ta không bao giờ phàn nàn về nó, chúng ta có thể mua cà phê đắt tiền, chúng ta không bao giờ phàn nàn về nó nhưng bất cứ khi nào chúng ta mua thực phẩm hữu cơ, chúng ta luôn phàn nàn. Đó là lý do tại sao bây giờ chúng ta phải chấp nhận hậu quả của nó. Chúng ta có rất nhiều vấn đề về sức khỏe, nhiều vấn đề về môi trường, mọi nơi.
Vì thế, tôi nghĩ, thật tốt khi suy ngẫm sâu sắc về chủ đề này nhiều hơn. Những gì chúng ta đang ăn ngay bây giờ, chúng ta đang ăn để làm gì. Chúng ta đang ăn vì sức khỏe của mình hay ăn chỉ để cho no và sau đó chúng ta có thể đi làm. Đó là tất cả mục đích của việc ăn thức ăn?
Hay chúng ta muốn ăn thức ăn để làm cho sức khỏe của chúng ta khỏe mạnh hơn, ít bệnh tật. Chúng ta ăn thức ăn bởi vì chúng ta muốn nhìn thấy các cách canh tác bền vững, chúng ta muốn thấy môi trường sống cân bằng để chúng ta có thể sống trong thế giới đẹp đẽ nhất.
Tôi nghĩ cái giá không nhìn thấy của thực phẩm là quan trọng, chúng ta phải trả cho cả phần này. Trả cho nó ngay bây giờ, trực tiếp. Điều đó tốt hơn là giấu nó ở đâu đó, và sau đó chúng ta không thể kiểm soát được hết tác động của nó như bây giờ.
Nếu chúng ta ăn nhiều hơn thực phẩm hữu cơ, nếu chúng ta trả cho cái giá thực sự của thức ăn, càng về sau cái giá sẽ càng giảm. Vì đến khi mà chúng ta ăn thực phẩm hữu cơ nhiều lên, sử dụng đồ hữu cơ nhiều lên, sẽ có càng nhiều người trồng hữu cơ, và chi phí sẽ giảm. Và nó sẽ cắt giảm được rất nhiều chi phí không cần thiết, như chi phí vận chuyển (cho khoảng cách xa), chi phí kinh doanh, chi phí quản lý sẽ giảm đi nhiều. Nếu phạm vi cách làm này được nhân rộng, thì giá thực phẩm hữu cơ sẽ ngày càng giảm trong tương lai gần. Rất đáng để ủng hộ thực phẩm hữu cơ ngay bây giờ, hay ít nhất, nếu chúng ta không muốn mua, chúng ta có thể tự trồng, chúng ta có thể làm cho thực phẩm trở nên rất rẻ và dễ nếu tự trồng.
Thực phẩm mà chúng ta ăn có thể thay đổi mọi thứ trong cuộc sống chúng ta. Nghĩ về nó, chúng ta sẽ thấy giải pháp cho rất nhiều vấn đề trong cuộc sống của chúng ta.
