03/01/2025
#มาที่พื้นฐานกันบ้าง !! รู้จักและเลือกใช้วัสดุปรับปรุงดินอย่างเหมาะสม(กรณีปรับค่าความเป็นกรด-ด่างของดิน)
ปัญหา "เงินหมดไปกับปุ๋ยและยา" เป็นสิ่งที่เกษตรกรหลายท่านต้องเผชิญ การปรับปรุงสภาพดินให้เหมาะสมจึงเป็นหัวใจสำคัญที่จะช่วยลดต้นทุนและเพิ่มผลผลิต หนึ่งในวิธีที่สำคัญคือการปรับค่า pH (ค่าความเป็นกรด-ด่าง)ของดิน ซึ่งมีผลโดยตรงต่อการดูดซึมธาตุอาหารของพืช** โดโลไมท์และยิปซั่ม**เป็นวัสดุที่นิยมใช้ในการปรับปรุงดิน แต่มีคุณสมบัติและการใช้งานที่แตกต่างกัน
# # #โดโลไมท์: แหล่งแคลเซียมและแมกนีเซียมราคาประหยัด
โดโลไมท์คือแร่แคลเซียมแมกนีเซียมคาร์บอเนต (CaMg(CO3)2) หรือหินตะกอนที่เรียกว่า หินโดโลไมท์ มีลักษณะคล้ายหินปูนแต่แข็งกว่า มีสีขาว เทา ชมพู หรือน้ำตาล มีต้นทุนค่อนข้างต่ำ และให้ธาตุอาหารที่จำเป็นต่อพืช ดังนี้
* ** #ธาตุอาหารหลัก:**
* **แคลเซียม (Ca):** เสริมสร้างความแข็งแรงของเซลล์พืช ส่งเสริมการเจริญเติบโต และเพิ่มความต้านทานโรค
* **แมกนีเซียม (Mg):** เป็นองค์ประกอบสำคัญของคลอโรฟิลล์ ช่วยในการสังเคราะห์แสง ทำให้พืชมีสีเขียว
* **ธาตุอาหารรอง (ปริมาณขึ้นอยู่กับแหล่งที่มา):** โพแทสเซียม (K), ฟอสฟอรัส (P), กำมะถัน (S), เหล็ก (Fe), แมงกานีส (Mn), สังกะสี (Zn), ทองแดง (Cu)
**ข้อควรระวังในการใช้โดโลไมท์:** โดโลไมท์เหมาะสำหรับดินที่มี **ค่า pH ต่ำกว่า 5.5 (ดินเป็นกรด)** เท่านั้น **ไม่ควรใช้กับดินที่มีค่า pH สูงกว่า 5.5** เนื่องจาก
* โดโลไมท์มีฤทธิ์เป็นด่าง การใช้ในดินที่มี pH สูงอยู่แล้วจะยิ่งทำให้ pH สูงเกินไป ซึ่งไม่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของพืชส่วนใหญ่ (ค่า pH ที่เหมาะสมคือ 6.0-7.0 โดยเฉพาะทุเรียนที่เหมาะสมที่ 5.5-6.5)
* ค่า pH ที่สูงเกินไปจะส่งผลเสียต่อการดูดซึมธาตุอาหารบางชนิด
* การใช้โดโลไมท์มากเกินไปอาจทำให้แคลเซียมและแมกนีเซียมสะสมในดินจนขัดขวางการดูดซึมธาตุอาหารอื่น
** #ประโยชน์ของการใช้โดโลไมท์:**
* เพิ่มค่า pH ของดินกรดให้สูงขึ้น
* เพิ่มปริมาณแคลเซียมและแมกนีเซียมในดิน
* ปรับปรุงโครงสร้างดินให้ร่วนซุย ระบายน้ำและอากาศได้ดี
* ลดความเป็นพิษของอลูมิเนียมและแมงกานีสในดินกรดจัด
# # #ยิปซั่ม: ทางเลือกสำหรับดินที่มี pH ใกล้เคียงกลาง
สำหรับดินที่มี **ค่า pH ระหว่าง 5.5 ถึง 6.5 (เกือบเป็นกลาง)** การใช้โดโลไมท์อาจทำให้ค่า pH สูงเกินไป หากต้องการเพิ่มเฉพาะแคลเซียม ยิปซั่ม (CaSO4·2H2O) เป็นตัวเลือกที่เหมาะสมกว่า
* ยิปซั่มแทบไม่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงค่า pH ของดิน
* ให้ธาตุแคลเซียม (Ca) และซัลเฟอร์ (S) ซึ่งเป็นธาตุอาหารที่จำเป็น
* ช่วยปรับปรุงโครงสร้างดิน โดยเฉพาะดินเหนียว ให้ร่วนซุย ระบายน้ำและอากาศได้ดี
# # # สรุปการเลือกใช้อย่างเหมาะสม
* **ดิน pH ต่ำกว่า 5.5:** ใช้โดโลไมท์เพื่อเพิ่ม pH และเพิ่มแคลเซียม-แมกนีเซียม
* **ดิน pH 5.5 - 6.5 หรือ= 7:** ใช้ยิปซั่มหากต้องการเพิ่มเฉพาะแคลเซียมโดยไม่กระทบค่า pH มากนัก
**คำแนะนำเพิ่มเติม:** ก่อนตัดสินใจเลือกใช้วัสดุปรับปรุงดิน ควรตรวจสอบค่า pH และวิเคราะห์ธาตุอาหารในดิน เพื่อให้การใช้งานถูกต้องและได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุด
** #งานวิจัยเกี่ยวกับโดโลไมท์**
* **ผลของการใช้ปูนโดโลไมท์ต่อผลผลิตและคุณภาพของข้าวโพดหวาน** โดย จารุวรรณ ใจใหญ่ และคณะ (2559) ตีพิมพ์ในวารสารเกษตรศาสตร์
* งานวิจัยนี้ศึกษาผลของการใช้ปูนโดโลไมท์ต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตของข้าวโพดหวานในดินกรด พบว่าโดโลไมท์ช่วยเพิ่มค่า pH ของดิน ลดความเป็นพิษของอลูมิเนียม และเพิ่มผลผลิตของข้าวโพดหวาน
* **การใช้โดโลไมท์เพื่อปรับปรุงดินกรดสำหรับปลูกข้าว** โดย กรมพัฒนาที่ดิน (2553)
* คู่มือนี้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับการใช้โดโลไมท์ในการปรับปรุงดินกรดสำหรับการปลูกข้าว รวมถึงอัตราการใช้ วิธีการใช้ และข้อควรระวัง
**งานวิจัยเกี่ยวกับยิปซั่ม**
* **ประโยชน์ของยิปซัมในการเกษตร** โดย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (2559) ตีพิมพ์ในวารสารวิทยาศาสตร์เกษตร
* บทความนี้รวบรวมงานวิจัยเกี่ยวกับประโยชน์ของยิปซัมในการเกษตร เช่น การปรับปรุงดินโซดิก การลดความเป็นพิษของอลูมิเนียมในดินกรด และการเพิ่มผลผลิตพืช
* **ผลของการใช้ยิปซัมต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตของถั่วเหลืองในดินที่มีโซเดียมสูง** โดย สุรีย์พร บุญมาก และคณะ (2554) ตีพิมพ์ในวารสารวิทยาศาสตร์เกษตร
* งานวิจัยนี้ศึกษาผลของการใช้ยิปซัมต่อการเจริญเติบโตของถั่วเหลืองในดินที่มีโซเดียมสูง พบว่ายิปซัมช่วยลดความเป็นพิษของโซเดียม เพิ่มการดูดซึมธาตุอาหาร และเพิ่มผลผลิตของถั่วเหลือง
