28/06/2026
#มีคนถาม อิบนุ ฮะญัร อัลฮัยตะมีย์ (رحمه الله)ว่า:การก่อสิ่งปลูกสร้างบนหลุมศพเพียงสองชั้นอิฐ (مدماكين) มีสถานะอย่างไร?
#คำตอบ
ท่านตอบว่า #ห้าม (หะรอม) สร้างสิ่งปลูกสร้างบนหลุมศพที่อยู่ในสุสานสาธารณะ (المقبرة المسبلة)
#ซึ่งหมายถึงสุสานที่ชาวเมืองใช้ฝังศพโดยทั่วไป
#รวมถึงสุสานวักฟ์ที่จัดไว้เพื่อการฝังศพด้วย
#ไม่ว่าจะก่อเพียงชั้นเดียวหรือสองชั้น
เพราะทั้งหมดถือว่าเป็น "การก่อสร้าง"
#และเหตุแห่งการห้ามก่อสร้างยังคงมีอยู่
กล่าวคือ
เป็นการยึดครองพื้นที่สุสานไว้
เมื่อศพสลายไปแล้ว คนรุ่นหลังจะไม่สามารถใช้พื้นที่นั้นได้
เนื่องจากโดยทั่วไปสิ่งปลูกสร้างจะคงอยู่แม้ศพจะสลายไปแล้ว
ผู้คนก็เกรงที่จะรื้อหลุมที่มีสิ่งปลูกสร้าง
จึงทำให้พื้นที่สุสานคับแคบ
และเป็นการขัดขวางผู้อื่นจากการใช้ประโยชน์จากสุสาน
ดังนั้นจึงเป็นสิ่งต้องห้าม
#และเป็นหน้าที่ของผู้ปกครอง(ปัจจุบันโดยเฉพาะอิหม่ามมัสยิด) #ที่จะต้องรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างที่อยู่ในสุสานสาธารณะ
ท่านกล่าวต่อว่า
#นักวิชาการชาฟิอีย์ผู้ใหญ่หลายท่านถึงกับเคยออกฟัตวาให้รื้อถอน #โดมเหนือหลุมศพของอิหม่ามอัชชาฟิอีย์ #แม้ว่าจะใช้งบประมาณก่อสร้างเป็นเงินหลายพันดีนาร์ก็ตาม #เพราะโดมนั้นตั้งอยู่ในสุสานสาธารณะ
และท่านยังกล่าวต่ออีกว่า : และเรื่องนี้ คือ
#การก่อสร้างในสุสานสาธารณะเป็นเรื่องที่แพร่หลายอย่างมาก #จนไม่มีทั้งผู้ใหญ่และผู้น้อยระมัดระวังเรื่องนี้
แล้วท่านกล่าวอีกว่า
انا لله وانااليه راجعون
แท้จริงเราเป็นกรรมสิทธิ์ของอัลลอฮ์ และแท้จริงเราจะกลับคืนสู่พระองค์
อ้างอิง
الفتاوى الفقهية الكبرى ของ ابن حجر الهيتمي
(หมายเหตุ: คำกล่าวปิดท้ายของท่านที่ว่า)
انا لله وانااليه راجعون
เพื่อแสดงความเศร้าและเสียใจ ที่เห็นการกระทำซึ่งท่านเห็นว่าผิดหลักฟิกฮ์แพร่หลาย จึงกล่าวคำที่อัลกุรอานสอนให้กล่าวเมื่อประสบสิ่งที่น่าเศร้าหรือเป็นมุศีบะฮ์)
Cr Sareekeen Manjit