10/04/2026
Prof. Muszyńska jak zawsze w formie - bardzo dobry tekst…
„Grzyby karmią nasze bakterie. Bakterie produkują metabolity. Metabolity wpływają na mózg.
Jesteś tym, co jesz. Ale też tym, co jedzą twoje bakterie.
I dlatego grzyby na talerzu to nie tylko smak. To wsparcie dla mikrobioty. I dla mózgu, który z nią rozmawia.”
A po grzybki zapraszam do Samopszy!!!
"Jesteś tym, co jesz" – stare powiedzenie, które w kontekście mikrobioty jelitowej nabiera nowego, naukowego znaczenia. Oś jelito-mózg. Dwukierunkowa komunikacja między mikrobiomem a ośrodkowym układem nerwowym. I grzyby jako prebiotyki wspierające tę oś.
Dziś o chitynie, β-glukanach i tym, jak grzyby karmią nasze bakterie jelitowe.
Czym są prebiotyki.
Prebiotyki to selektywnie fermentowany składnik diety, który powoduje określone zmiany w składzie i aktywności mikrobioty jelitowej, przynosząc korzyści dla zdrowia.
Trzy kluczowe cechy:
- Oporne na trawienie w górnym odcinku przewodu pokarmowego (kwasowość żołądka)
- Fermentowane przez mikrobiotę jelitową
- Stymulują wzrost i aktywność korzystnych bakterii (Bifidobacterium, Lactobacillus, Akkermansia)
Efekt fermentacji? Produkcja krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA) – substratów o działaniu przeciwzapalnym, wspierających barierę jelitową i oddziałujących na mózg poprzez oś jelito-mózg.
Grzyby jako źródło prebiotyków.
Ściany komórkowe grzybów zawierają złożoną budowę: chitynę (sieciowany polimer N-acetyloglukozaminy), β-D-glukany, mannany. Ta struktura nie tylko zapewnia integralność grzybów, ale stanowi źródło cennych składników biologicznie aktywnych.
Nie trawimy ich. Brakuje nam odpowiednich enzymów hydrolitycznych. Dlatego polisacharydy grzybowe wędrują nienaruszone do jelita grubego, gdzie stają się pokarmem dla bakterii.
Całkowita zawartość błonnika w grzybach jadalnych: od 2,7 do 4 gramów na 100 gramów owocników. Znaczący udział w dziennym zapotrzebowaniu.
Chityna – prebiotyk nowej generacji?
Tu coś fascynującego. Konwencjonalny błonnik pokarmowy składa się z węgla, wodoru i tlenu. Chityna dodatkowo zawiera azot – w postaci grup acetylowych.
To czyni ją chętniej wykorzystywaną substancją odżywczą dla korzystnej mikrobioty jelitowej. Bakterie preferują chitynę, bo azot to wartościowy składnik dla ich metabolizmu.
Korzyści?
- Stymulacja produkcji mucyny (śluz ochronny jelita)
- Wzmocnienie połączeń międzykomórkowych (białka ZO-1, klaudyna-3, okludyna)
- Wsparcie regeneracji enterocytów (komórek nabłonka jelitowego)
Razem: wsparcie funkcji bariery jelitowej i jej integralności. To sprzyja ograniczeniu stanu zapalnego oraz lepszemu wchłanianiu składników odżywczych
Oś jelito-mózg – dwukierunkowa komunikacja.
Mikrobiota jelitowa nie działa w izolacji. Komunikuje się z mózgiem poprzez oś jelito-mózg – system obejmujący nerw błędny, szlaki hormonalne i molekuły sygnałowe produkowane przez bakterie.
Metabolity powstające z fermentacji chityny przez bakterie jelitowe, w tym SCFA, mogą przechodzić przez barierę krew-mózg i wpływać na funkcjonowanie układu nerwowego.
Jak? Modulacja produkcji neuroprzekaźników – serotoniny, GABA. Wpływ na nastrój, poziom lęku, funkcje kognitywne.
Badania wykazały, że regularna suplementacja chityny może wiązać się z poprawą nastroju, redukcją stanów lękowych oraz wsparciem funkcji poznawczych.
To nie jest "tabletka na depresję". To długoterminowe wsparcie osi jelito-mózg poprzez dostarczanie prebiotyków dla korzystnych bakterii.
β-glukany – lentinan z shiitake.
W 1985 roku zarejestrowano polisacharyd otrzymywany z owocników shiitake (Lentinula edodes) – β-glukan nazwany lentinanem.
Lentinan został zarejestrowany w niektórych krajach jako adjuwant w terapii onkologicznej – szczególnie dla pacjentów przechodzących radioterapię i chemioterapię. Łagodzi niektóre efekty uboczne tych procedur takie jak: podatność na infekcyje, brak apetytu, obniżony nastrój czy nudności.
Mechanizm immunostymulujący: aktywacja receptorów na makrofagach → wydzielanie interleukin → pobudzenie limfocytów T i B → modulacja odporności. Część limfocytów T przemienia się w komórki NK (natural killer), które fagocytują komórki nowotworowe.
Ale: lentinan to adjuwant – wsparcie terapii, nie lek podstawowy. To istotne rozróżnienie.
Dodatkowo lentinan działa jako prebiotyk dla Lactobacillus, Bifidobacterium, Akkermansia – wspierając ich wzrost i aktywność metaboliczną.
Soplówka jeżowata – neurotrofiny i mikrobiota.
Hericium erinaceus – gatunek uznany za wspierający układ nerwowy ze względu na obecność neurotrofin (BDNF – mózgowy czynnik neurotroficzny).
Ale polisacharydy i β-glukany soplówki działają również jako prebiotyki – chętnie fermentowane przez mikrobiom jelitowy. W badaniach wykazuje potencjalne działanie przeciwzapalne, wspierające gospodarkę glukozową oraz immunomodulujące.
Im więcej korzystnych metabolitów – pierwotnych i wtórnych, witamin, biopierwiastków – dociera z jelit do mózgu, tym większe może być wsparcie dla jego prawidłowego funkcjonowania. A to sprzyja niższemu ryzyku zaburzeń poznawczych.
Oś jelito-mózg w praktyce.
Bariera jelitowa – białka połączeń ścisłych.
Chityna i β-glukany wzmacniają barierę jelitową poprzez odbudowę białek połączeń ścisłych: ZO-1, klaudyna-3, okludyna. To struktury łączące komórki nabłonka jelitowego, uniemożliwiające niekontrolowane "przeciekanie" bakterii i toksyn do krwi.
Mocna bariera = mniej zapaleń ogólnoustrojowych, lepsze funkcjonowanie układu odpornościowego, lepsze samopoczucie.
Mykobiotyki – nowy termin na rynku.
Obecnie pojawiają się preparaty określane jako mykobiotyki – połączenia grzybów działających jako prebiotyki z probiotykami, czyli konkretnymi szczepami bakterii.
Synergia: grzyby dostarczają pokarmu (prebiotyki) dla bakterii (probiotyki). Razem mogą mieć bardzo korzystne działanie – szczególnie gdy ktoś potrzebuje wsparcia dla mikrobioty jelitowej i mechanizmów obronnych organizmu.
To nowy trend, ale logiczny: nie tylko dostarczamy bakterie (probiotyki), ale też je karmimy (prebiotyki).
Co to oznacza praktycznie.
Grzyby w codziennej diecie – shiitake, soplówka jeżowata, pieczarki, boczniaki – dostarczają chityny i β-glukanów. Sproszkowane owocniki, ekstrakty standaryzowane na β-glukany – to formy, które możemy stosować systematycznie.
Korzyści? Wsparcie mikrobioty jelitowej, prawidłowego funkcjonowania bariery jelitowej oraz osi jelito-mózg. To nie są efekty jednorazowe – to długoterminowe korzyści wynikające z systematycznego dostarczania prebiotyków.
Ale pamiętajmy: grzyby to dodatek do zdrowej diety, nie podstawa leczenia. Przy przewlekłych problemach z mikrobiotą, stanem zapalnym jelit, depresją – konsultacja z lekarzem, dietetykiem, gastroenterologiem.
"Jesteś tym, co jesz" – nowe znaczenie.
Chityna zawierająca azot – ma działanie jako prebiotyk nowej generacji, chętniej fermentowany niż konwencjonalny błonnik. β-glukany – lentinan zarejestrowany jako adjuwant onkologiczny w niektórych krajachod 1985 roku. Oś jelito-mózg – metabolity bakteryjne wpływające na neurotransmitery. Bariera jelitowa – białka połączeń ścisłych. Mykobiotyki – grzyby plus bakterie.
Grzyby karmią nasze bakterie. Bakterie produkują metabolity. Metabolity wpływają na mózg.
Jesteś tym, co jesz. Ale też tym, co jedzą twoje bakterie.
I dlatego grzyby na talerzu to nie tylko smak. To wsparcie dla mikrobioty. I dla mózgu, który z nią rozmawia.
🙂
