19/06/2026
ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੱਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 2016 ਤੋਂ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ 11 ਜਿਲਿਆਂ ਲਈ ਬਾਸਮਤੀ ਉਗਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਜੀਆਈ ਟੈਗਿੰਗ ਦੇ ਲਈ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਆਈ ਟੈਗ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਬਾਸਮਤੀ ਚੰਗੇ ਰੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਿਕੇਗੀ । ਇਸ ਪੋਸਟ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨਾ ਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰਨਾ।
“ਬਾਸਮਤੀ” ਚੌਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਦਾਣੇ ਵਾਲੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਖੁਸ਼ਬੂ, ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਖ ਖ਼ਾਸ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤਕ (GI) ਦਾ ਦਰਜਾ ਕੇਵਲ ਰਵਾਇਤੀ ਬਾਸਮਤੀ ਉਤਪਾਦਕ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦਿੱਲੀ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੋਟੀਫਾਈਡ (ਅਧਿਸੂਚਿਤ) ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਹਾਸਲ ਹੈ। GI ਮਾਨਤਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੇਤੀ, ਖ਼ਾਸ ਜਲਵਾਯੂ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਗਲੋਬਲ ਪਛਾਣ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਸਮਤੀ ਅਤੇ ਬਾਸਮਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਝੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਗੈਰ-GI ਰਾਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਗੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੀਹੋਰ, ਰਾਏਸੇਨ, ਵਿਦਿਸ਼ਾ, ਨਰਸਿੰਘਪੁਰ, ਹੋਸ਼ੰਗਾਬਾਦ (ਨਰਮਦਾਪੁਰਮ) ਆਦਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਾਸਮਤੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਬੀਜ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਸਤਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਗੈਰ-GI ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਸਮਤੀ ਝੋਨੇ ਦੇ ਬੀਜ ਦਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ, ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਵੰਡ ਹੈ। ਬੀਜ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਗੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਰਕਬਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਵਪਾਰ, ਨਿਰਯਾਤ (ਐਕਸਪੋਰਟ) ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ GI ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਖ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਿਰਯਾਤਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਗੈਰ-GI ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਾਸਮਤੀ ਝੋਨੇ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ GI ਬਾਸਮਤੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਮੁੱਲ (ਵੱਧ ਕੀਮਤ) ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾਉਂਦੀ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ GI ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਬਾਸਮਤੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਗੈਰ-GI ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਸਸਤੇ ਬਾਸਮਤੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ GI ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਾਸਮਤੀ ਝੋਨੇ ਦੇ ਭਾਅ 'ਤੇ ਵੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ GI ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਸਹੀ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਸਮਤੀ ਝੋਨੇ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਭਾਅ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਰਵਾਇਤੀ ਬਾਸਮਤੀ ਉਤਪਾਦਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਸਮਤੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਸਾਖ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ:
# # # 1. ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ:
ਗੈਰ-GI ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਸਲ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਜੋਖਮਾਂ, GI ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਕਿਸਾਨ ਵੱਧ ਲਾਗਤ ਲਗਾ ਕੇ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਫ਼ਸਲ ਵੇਚਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
# # # 2. ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਅਸੰਤੁਲਨ:
ਗੈਰ-GI ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਸਸਤੀ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਆਮਦ ਵਧਣ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ GI ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬਾਸਮਤੀ ਝੋਨੇ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਭਾਅ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸਲ GI ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
# # # 3. ਭਾਰਤੀ GI ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ:
ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗੈਰ-ਕੰਟਰੋਲਡ (ਅਣਗੌਲੀ) ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਸਾਖ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
# # # 4. ਨਿਰਯਾਤ ਟ੍ਰੇਸੇਬਿਲਟੀ 'ਤੇ ਬੁਰਾ ਅਸਰ:
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਰੀਦਦਾਰ ਹੁਣ GI ਅਧਾਰਤ ਟ੍ਰੇਸੇਬਿਲਟੀ (ਸਰੋਤ ਦੀ ਪਛਾਣ) ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੈਰ-GI ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਨਿਰਯਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਉਲਝਣਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
# # # 5. ਅਣਗੌਲੇ ਬੀਜ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਖੇਤੀ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ:
ਗੈਰ-GI ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਸਮਤੀ ਬੀਜ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵੰਡ ਕਾਰਨ ਹਰ ਸਾਲ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਅਸੰਤੁਲਨ ਹੋਰ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੀ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਨਯੋਗ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ (Shivraj Singh Chouhan) ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਗੈਰ-GI ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਬੜਾਵਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਰ ਵਧਿਆ ਹੈ।
ਉਪਰੋਕਤ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੈਰ-GI ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਸਮਤੀ ਝੋਨੇ ਦੇ ਬੀਜ ਉਤਪਾਦਨ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇ, ਬਲਕਿ ਗੈਰ-GI ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਸਮਤੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਨਿਰਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ (ਕੰਟਰੋਲ) ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਗੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਬੀਜ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ/ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ:
* ਗੈਰ-GI ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਸਮਤੀ ਝੋਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਬੀਜ ਉਤਪਾਦਨ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਰੋਕ।
* ਗੈਰ-GI ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਸਮਤੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਨਿਰਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ (ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ) ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ।
* ਨੋਟੀਫਾਈਡ GI ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬਾਸਮਤੀ ਬੀਜ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦਾ ਨਿਯਮਨ (ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ)।
* GI ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਕੀਮਤ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਉਪਾਅ।
* APEDA ਵੱਲੋਂ GI ਅਧਾਰਤ ਟ੍ਰੇਸੇਬਿਲਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ।
* ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-GI ਬਾਸਮਤੀ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜੋਖਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਹਕੀਕਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ।
* ਸਥਾਨਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਦਲਵੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਢੁਕਵੀਆਂ ਝੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ।
* ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਬੀਜ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਨ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੀ ਨੀਤੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ।
ਇਸ ਲਈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ, ਰਵਾਇਤੀ GI ਬਾਸਮਤੀ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਸਾਖ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਗੈਰ-GI ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਸਮਤੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਬੀਜ ਉਤਪਾਦਨ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਰੋਕ ਜਾਂ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। #ਬਾਸਮਤੀ
