06/01/2026
O papel das mulleres queixeiras foi esencial na historia do queixo galego. Sen o seu traballo, o seu coñecemento e a transmisión xeracional destes saberes, esta tradición dificilmente tería chegado ata hoxe.
Durante séculos, foron maioritariamente as mulleres do rural as responsables directas da elaboración do queixo. Encargábanse de ordeñar as vacas, controlar o leite e elaborar o queixo na casa, coidando con precisión os tempos de callado, prensado e maduración. Estes coñecementos non se aprendían en libros, senón que se transmitían de nai a filla a través da práctica diaria e da experiencia acumulada.
As mulleres tamén tiveron un papel central na venda do queixo nas feiras. Preparaban as pezas para a súa comercialización, transportábanas en cestos ou panos de liño e trataban directamente cos compradores, negociando os prezos. A reputación persoal era fundamental: unha boa queixeira era coñecida e respectada na feira pola calidade do seu produto.
A venda de queixo proporcionaba ás mulleres unha fonte directa de ingresos, algo especialmente relevante nun contexto no que contaban con poucas oportunidades económicas propias. En moitos casos, este diñeiro destinábase aos gastos da casa, á compra de roupa ou á educación dos fillos, o que lles daba unha certa autonomía económica dentro da familia.
A pesar da súa importancia, o labor das mulleres queixeiras foi durante moito tempo invisibilizado, considerado unha extensión das tarefas domésticas. Só nas últimas décadas comezou a recoñecerse o seu saber tradicional e a valorarse o seu papel como gardiás da calidade e da tradición queixeira.
Na actualidade, moitas mulleres seguen á fronte de queixerías artesás, combinando o saber herdado coa formación técnica, garantindo así a continuidade dun patrimonio esencial para o rural galego.
📷 Vendedora de queixos en Palas de Rei, 1925
